Thứ Tư, 24 tháng 9, 2014

Thực trạng nghề dịch thuật ở Việt Nam (Phần 1)

Hiện này, đất nước ta đang ở trong giai đoạn đổi mới và phát triển, quan hệ quốc tế mở rộng, số sinh viên học sinh đi du học ngày càng tăng cao. Điều này làm cho vai trò của công tác dịch thuật, công chứng ngày một tăng cao. Các văn kiện dự án, dữ liệu dịch thuật phục vụ cho các công ty đa quốc gia, giấy tờ thủ tục du học dành cho các bạn trẻ đang thực hiện ước mơ đi du học. Có lẽ đó cũng là lý do tại sao trong những năm gần đây, các công ty dịch thuật công chứng mọc ra như nấm. Lượng thì nhiều như thế nhưng thực trạng hiện tại thì như thế nào?


Dịch thuật chưa bao giờ là một công việc đơn giản, nó đòi hỏi ngoài kiến thức chuyên sâu về một lĩnh vực nào đó thì bạn cũng cần có kinh nghiệm để khi dịch từ văn bản sang một thứ tiếng khác, nghĩ của câu văn vẫn được giữ nguyên mà lời văn lại phù hợp, mượt mà. Nhưng nhà dịch giả nổi tiếng hiện nay chỉ đếm trên đầu ngón tay, mà đa số lại khá cao tuổi. Còn chủ yếu công việc phiên dịch hiện nay đều do các lớp trẻ, các bạn sinh viên ngoại ngữ mới ra trường đảm nhận. Không thể phủ nhận được công sức to lớn họ bỏ ra, nhưng thế vẫn chưa thể dùng hai từ chuyên nghiệp để diễn tả được.

Hiện nay có quá nhiều lời than thở về chất lượng các bản dịch ở Việt Nam. Dịch giả Đoàn Tử Huyến đã nêu lên nguyên nhân thực trạng ngành nghề dịch thuật của nước ta hiện nay như thế này: Trình độ kém cỏi của người dịch, lòng tham của những nhà kinh doanh, thói ẩu tả của cả hai và sự vô trách nhiệm, bàng quang của tất cả mọi người.

Các bản dịch kém chất lượng đang xuất hiện ngày càng nhiều hiện nay, bản dịch sai nhiều khi không phải là do dịch giả kém cỏi mà nhiều khi là do họ ẩu, làm xuề xòa cho xong. Họ chẳng cần biết cấu trúc ra sao, nguyên tác như thế nào, chỉ cần họ cảm thấy dịch sang tiếng Việt nghe xuôi tai là được. Thậm chí có người còn thêm bớt làm cho đoạn văn hay hơn, nhưng lại đi ngược lại hoàn toàn với ý nghĩa của bản gốc.

Nhưng nói như thế không có nghĩa là tất cả các công ty dịch thuật hiện nay đều không đáng tin cậy. Cũng có những nơi với thâm niên nhiều năm trong nghề, được khách hàng tin tưởng và luôn tâm huyết với mỗi bản dịch mà họ gửi lai. Nếu bạn là khách hàng, hãy đưa ra những lựa chọn sáng suốt khi tìm nơi gửi gắm, nếu bạn là nhà doanh nghiệp hay có tâm trong bất cứ ngành nghề nào. Còn nếu bạn là dịch giả, hay coi những tài liệu, bản dịch đó là đứa con tinh thần tâm huyết của mình. Thế là đủ rồi.